افتتاح پایگاه اطلاع رسانی پزشکی کوهستان ایران

بدون شک دانستن اطلاعات عمومی پزشکی در زمینه پزشکی کوهستان میتواند در بسیاری از موارد یاری رسان کوه نوردان در رویارویی با بیماری ها و عوارض ناشی از قرار گرفتن در معرض آسیب های طبیعی کوه نوردی وقرار گرفتن در طبیعت باشد.

در این زمینه دکتر حمید مساعدیان دبیر کمیته پزشکی فدراسیون کوهنوردی وعضو کمیسیون پزشکی اتحادیه جهانی کوهنوردی به تازگی فعالیتهایی فراگیر را درزمینه اطلاع رسانی و آموزش مباحث مختلف در زمینه پزشکی کوهستان آغاز کرده که ایجاد پایگاه اینترنتی پزشکی کوهستان ایران از جمله این فعالیتهااست.

دکتر حمید مساعدیان که تجربه حضور در صعود قلل هیمالیا و کوه های تیان شان را به همراه تیم های ملی کشور به عنوان پزشک تیم داشته ،هم اکنون سرپرست گروه کوه نوردی همت شمیران می باشد و تا کنون چندین دوره آموزش مباحث پزشکی کوهستان را برای ارگان های مختلف از جمله انجمن کوه نوردان ایران برگزار کرده است.

پایگاه اطلاع رسانی پزشکی کوهستان ایران به سفارش دکتر مساعدیان و به همت آقای محمود بهادری مدیر گروه فرهنگی ققنوس پارس هم اکنون آماده پاسخ گویی به نیازهای مخاطبین در زمینه ست یابی به اطلاعت پزشکی کوهستان میباشد؛ البته این سایت در حال حاضر در تمامی قسمتهای پیش بینی شده مهیای پاسخگویی نمیباشد که امیدواریم در آینده نزدیک تمامی قسمتهای این سایت فعال شده و موجب بهره مندی هرچه بیشتر مخاطبین خود باشد.

http://www.iranmountainmedicine.com

ضمنا دکتر حمید مساعدیان کتابی در زمینه اطلاعات مربوط به پزشکی کوهستان در دست تالیف و نگارش دارد که به زودی جهت استفاده علاقه مندان به بازار عرضه خواهد شد.

به دکتر حمید مساعدیان به خاطر تمام تلاشی که به خاطر اطلاع رسانی در زمینه اطلاعات پزشکی ورزش کوه نوردی انجام میدهند خسته نباشید میگوییم و برای ایشان آرزوی موفقیت داریم.

پیشگیری از بیماری های ناشی از گرما

پیش گیری ها Precautions

عاقلانه است به یاد داشته باشیم که مانوس شدن با جذب کم آب ممکن نیست . حد اقل آب برای بقا لازم است.بنابر این بیشترین توصیه ها مربوط به حفظ آب است.

1. آمادگی جسمی خود را حفظ کنید. آمادگی، بخصوص در هنگام اجرای برنامه مهم است.
2. حداقل کار لازم برای نیل به اهداف مورد نظر را انجام دهید.
3. تا آنجا که ممکن است و فقط به هنگام داغ ترین مواقع روز از دسترس خورشید دور باشید.
4. در هنگامی که آب در دسترس است بیش از اندازه مورد نیاز بنوشید، تشنگی شاخص ضعیفی از نیاز واقعی شما است و یک ذخیره در یک برنامه طولانی به درد خواهد خورد.
5. تا غش، غریب الوقوع نباشد ، آب را احتکار نکنید.
6. آماده جمع آوری آب باران با بهره برداری از یک سطح وسیع و پهن مثل یک ورق پلی تن باشید. با استفاده از یک نی پلاستیکی میتوان از چالهای صخره ها آب بدست آورد.
7. غذای پر کالری و کم پروتئین مطلوب است.
8. پوشاک گشاد وسبک وزن که نسبت به نفوذ عرق نفوذ پذیر بوده با رنگ روشن، همچنین یک کلاه سایه دار و عینک آفتابی به کار ببرید، بهیچ عنوان در شرایط گرما با لباس تمام ضد آب کار نکنید.
9. هر گاه قرص های نمک مورد استفاده است باید آنها را در مقدار کافی آب حل کرد.

یک تجربه که همیشه توصیه میشود:

قبل از اینکه احساس تشنگی به سراغ شما بیاید آب بنوشید

بیماری های ناشی از گرما

بی نظمی های گرمایی Heat Disorders

--------------------------------------------------------------

گرمای خراشنده Prickly Heat

بیرون ریختن تاول های ریز را که معمولا بعلت تعرق در یک اقلیم گرم بوجود می آیند، گرمای خراشنده گویند.

تنها چاره واقعی بیرون آمدن از آفتاب و استراحت است، هر چند اقدامات گوناگونی میتوان انجام داد تا علائم فرو نشانده شود.

غش گرمایی

کسانی که به آب و هوای گرم عادت نداشته و زیاد در معرض آن قرار گیرند دچار دوره های خستگی توام با بیهوشی یا احساس گیجی میشوند. این امری شایع است و با استراحت میتوان بطور موثر با آن مقابله کرد.

خستگی گرمایی Heat Exhaustion

هنگامیکه این مساله ناشی از نقصان آب باشد میتواند بسیار وخیم بوده ، ودر نهایت منجر به مرگ گردد. یلائم آن عبارتند از : تشنگی ، کوفتگی، گیجی ، تندی نبض، افزایش دمای بدن، کم ادراری و سپس هذیان و اغما تنها راه ایجاد توازن آبی است.

هنگامی که این امر در اثر نقصان نمک روی دهد، علائم مشابهی بمعنای افزایش ملموس دمای بدن، رخ میدهد ولی تقریبا همیشه گرفتگی وخیم عضلانی روی مینماید. هر گاه به مواد غذایی نمک اضافه ننماییم میتواند وضع وخیم تر گردد. در میان انسانها اشتیاقی به نمک وجود ندارد بنا بر این مبتلایان نمیدانند که دچار کمبود آن هستند.

ضربه گرمایی Heat Stroke

این عارضه که به غلط عارضه خورشیدی نامیده میشود فعلا وخیم ترین بی نظمی گرمایی است و ناشی از نارسایی نظام تنظیم دمای بدن است این ناراحتی با دمای بدن و فقدان تعرق همراه است. پوست داغ و خشک است. علائم اولیه شباهت قابل ملاحظه ای با علائم افت گرمایی دارد مثل رفتار پرخاشجویانه، فقدان هماهنگی وغیره. غربانی بعدا به اغما و تشنج افتاده و سپس مرگ به استقبال میایدف مگر اینکه معالجه موثر صورت گیرد.

در محل معالجه شامل پاشیدن آب روی مریض یا پوشاندن او با حوله خیس همراه با باد زدن شدید است. ضروری است که معالجه را سریعا شروع کنیم مگر اینکه فقدان آب چنان حاد باشد که جان دیگران به خطر بیفتد. هنگامیکه تسهیلات اجازه دهد ، فرو بردن در حمام آب سرد (10 درجه سانتیگراد) انتخاب اصلح است.

آثار گرما

آثار گرما

غالبا گفته میشود که انسان حیوانی گرمسیری است و مطمئنا درست است که اتلاف گرما بسیار آیان تر از حفظ آن است.معهذا در یک اقلیم سرد ، حفظ گرما، با عمل نسبتا ساده و مصلحت آمیز بهبود عایق بندی حاصل میگردد. و حال آنکه در یک اقلیم گرم اتلاف گرما عمدتا با تعدیل های جسمی تنظیم میگردد که خارج از دسترس فرد است.

پوشیدن یک پالتو بسیار راحت تر از پوشیدن یک یخچال است.

در هر حال ابتلا به گرما در فصل تابستان پدیده ای قابل پیش بینی است.معهذا مواردی از آفتاب سوختگی کاملا وخیم و خستگی ملایم گرمایی موجود بوده است و سرپرست یک گروه کوهنوردی با بی نظمی های حاصل از گرما و پرهیز از آنها آشنا باشد.

نیاز به آب water Requirements

از آنجا که بیشتر این بی نظمی ها ناشی از نقصان آب است تا آثار مستقیم گرما، درک نیاز های آبی بدن لازم است. بعنوان یک راهنمای کلی باید روزانه بطور متوسط 2.5 لیتر آب صرف شود واین مقدار بطرق زیر دفع میشود.

ادرار.........................1400 mm/h

تنفس......................400 mm/h

تنفس نا محسوس.....600 mm/h

زوائد........................100 mm/h

--------------------------------------

مجموع....................2500 mm/h

این نیاز با کار سخت بدنی، بخصوص در هوای گرم، بشدت افزایش پیدا میکند و 750 میلی لیتر برای برای صرف هر 1000کیلو کالری ممکن است لازم باشد. قسمت اعظم این آب به شکل عرق(Sweat) تبخیر شده و با این کار سطح بدن خنک میشود. تبخیر(Evaporation) یک لیتر عرق موجب اتلاف حدود 600کیلو کالری میگردد. در اقلیم های واقعا گرم نیاز به آب ممکن است تا 8لیتر در شبانه روز هم برسد.

نیاز به نمکSalt Requirements

بطور معمول جذب نمک در ما بسیار بیشتر از نیاز واقعی ما است، اما تعریق مداوم میتواند منجر به اتلاف اساسی نمک بدن گردد بخصوص برای کسانی که با اقلیم سازگار نشده اند. با از دست دادن هر 2لیتر از مایعات، 2 گرم نمک از دست میرود. خوشبختانه خو گرفتن به نقصان نمک در محیط گرم تقریبا بسرعت صورت میگیرد و با ظهور آن میتوان با چاره ساده حذف نمک جامد یا محلول، و با کاهش جذب آب ،روبرو شد.

سازش Acclimatisatation

در باب انطباق بلندمدت با گرما چیز زیادی نمیدانیم و به انسان این احساس دست میدهد که مانند اسکیمو در محیط سرد، تجربه پرهیز بهترین حفاظ در برابر آثار زیان بار یک اقلیم گرم است.

شک نیست که پس از قرار گرفتن چند روز در برابر گرما، تعدیل های کوتاه مدتی صورت میپذیرد که عبارتند از: کاهش ملموس در ضربان قلب در هنگام کار ، دمای پایین تر پوست وبدن ، کارایی بیشتر عملکرد تعریق(تعریق در ابتدا بیشتر است) ، کاهش نمک در ادرار و افزایش ملموس در تحمل شرایط .

آفتاب سوختگی Sunburn

این امر میتواند بخصوص در مورد آنهایی که دارای پوست حساس هستند، وخیم تر باشد. بعلاوه ، آفتاب سوختگی میتواند در تراوش(Secretion) عرق مداخله نموده منجر به عوارض گرمایی بیشتر گردد. این عارضه معمولا، با قرار گرفتن ناگهانی در معرض اشعه آفتاب و عدم محافظت کافی صورت میگیرد.

طول مدت قرار گرفتن در معرض آفتاب باید یه دقت تنظیم شود تا یک لایه قهوهای و حفاظتی بوجود آید به هر قیمتی در ابتدا کرمی که مانع تعرق نشده و تشعشع مضر اشعه ماورا بنفش را متوقف نمایدف مورد استفاده قرار گیرد.در استعمال کرم مهم است ابها همچنین همه جاهایی از صورت که مقدار زیادی اشعه منعکسه از زمین یا برف به آنها میخورد (زیر بینی و گوشها،چانه و غیره) فراموش نشود. آفتاب سوختگی را میتوان با محلول کالامین (calamine) درمان کرد.

آثار تابش Effect of Glare

کوری حاصل از برف بطور مختصر در بخش زمستانی مورد توجه قرار گرفته است. در اینجا، توجه خود را به ناراحتی و آسیب حاصل از عدم حفاظت کافی چشمها معطوف مینماییم. چاره آسان است . زدن عینک آفتابی. این وسیله باید از نوع خوب بوده و مقدار اشعه ماورا بنفش بدون اینکه به مقدار کلی روشنایی لطمه ای وارد آید، کاهش دهد. در شرایط برفی بخصوص درارتفاعات زیاد، ضروری است چشمها را با ممانعت از ورود روشنایی به اطراف عدسیها ، حفاظت کرد.

تحلیل قوا ناشی از گرما وحمله گرمایی

تحلیل قوا ناشی از گرما و حمله گرمایی

تغییرات بسیار بزرگ درجه حرارت اغلب در محیط کوهستان مشاهده میگردد بخصوص در ارتفاعات بلند در هیمالیا (6000-7000متر) درجه حرارت در هوای آفتابی ممکن است بالاتر از c˚30 باشد، اما میتواند با ناپدید شدن خورشید در پشت کوه های اطراف در عرض چند دقیقه به زیر حد انجماد برسد. درجاتی از تطابق نسبت به هر دو درجه حرارت بالا و پایین ایجاد میگردد تطابق با محیط گرم با افزایش حد اکثر حجم عرق و کاهش مقدار سدیم آن حاصل میشود.

در یک فرد تطابق نیافته از یک کشور با آب و هوای معتدل رسیدن به نواحی گرمسیری ممکن است زمینه ساز تحلیل قوا ناشی از گرما یا حمله گرمایی گردد.

تحلیل قوا ناشی از گرما، معمولا با انجام ورزش در هوای گرم بوده و ناشی از اتلاف آب و نمک از طریق عرق کردن و جایگزینی نا کافی آنها از راه مصرف خوراکی میباشد. علائم اولیه نظیر تعریق فراوان، گیجی، خستگی، درد عضلانی، سر درد و سبک سری(light head ness) ممکن است به سمت هیپوترمی (دمای مرکزی c˚38 تا c˚40) و کاهش حجم خون پیشرفت نمایند.

درمان شامل محافظت در برابر نور خورشید، باد زدن یا کشیدن اسفنج مرطوب و خنک بر روی بدن و جایگزینی مایعات از راه خوراکی میباشد و در موارد شدید در صورتی که تسهیلات لازم در دسترس باشد اندازه گیری(پایش) دقیق الکترولیتها و جایگزینی مایعات از راه وریدی باید صورت گیرد.

حمله گرمایی

در حمله گرمایی مکانیسمهای طبیعی تنظیم دمای بدن از کار میافتد و دمای مرکزی بدن به بالای c˚41 افزایش میابد این حالت یک فوریت (اورژانس) پزشکی است گرچه معمولا اتلاف آب بدن در ابتدا وجود ندارد. علائم اولیه آن مشابه علائم تحلیل قوا ناشی از گرما میباشد. با این حال تعریق از بین میرود و پوست در لمس (سطح بیرونی پوست) داغ بوده و سر درد و اختلالات گوارشی از علائم عمده میباشد. اختلالات عصبی حاد مشخصه بالینی و بارز حمله گرمایی میباشد. بدون درمان پیشرفت به سوی کما و مرگ ایجاد میگردد.

دمای بدن باید به سرعت کاهش داده شود. در محیط کوهستان محافظت در برابر آفتاب و خنک کردن سطح بدن (تنه و گردن موثر ترین نواحی هستند) با آب، برف یا حتی یخ باید سریعا صورت گیرد. در صورتیکه خارج سازی بیمار از محیط همچنان حائز اهمیت است. معمولا خنک سازی سطحی در بیمارستان ادامه میابد.

خلاصه:

*تحلیل قوا ناشی از گرما

· تعریف:عبارت است از تعریق – سنکوب – درد عضلانی – خستگی ناشی از دهیدراتاسیون و تخلیه نمک بدن است.

· درمان:با جایگزین کردن مایعات و خنک کردن درمان میشود.

*حمله گرمایی

· تعریف:عبارت است از هیپوترمی همراه با سر درد، اختلالاتCNS و دستگاه گوارش

· درمان: مستلزم خنک کردن سریع سطح پوست است

منبع : کتاب پزشکی ارتفاع

نوشته: دیوید مورداک و اندرو پالارد

ترجمه: دکتر جلال الدین شاهبازی و دکتر شهرام محقق

سرمازدگی/بخش دوم

قسمت دوم

سرما زدگی

(frost bite)

سرما زدگی سطحی:

هم پوست و هم بافتهای زیر جلدی درگیر میشوند. در ابتدا پوست رنگ پریده و سرد میشود اما بافتهای عمقی زیرین،سالم باقی میمانند تاولهائی معمولا در عرض یک یا دو روز ایجاد میشوند و پس از بهبود یافتن تشکیل یک رویه سیاه مشابه کاسه لاک پشت را میدهند. این رویه فاقد عصب ودرد بوده و بعد از جندین هفته از بافت زنده زیرین در طول یک خط متمایز کننده کاملا مشخص جدا میشود.

علائم ظاهری سرما زدگی سطحی:

1. رنگ باختگی عضو سرما زده.

2. تبدیل رنگ عضو سرما زده به رنگ متمایل به زرد.

3. احساس سوزش در عضو سرما زده.

4. به حالت خمیری درآمدن عضو سرما زده.

5. سطح پوست خشک وشکننده میشود ولی زیر پوست نرم و خمیری مانند.

6. عضو سرما زده بی حس می شود و فرد وجود آن را احساس نمیکند.

سرما زدگی عمقی:

ساختمانهای عمقی تر شامل عضله و تاندونها و گاهی استخوان درگیر میشوند قسمت درگیر شده بی حس وسفت است. تاولهایی ایجاد شده و درنهایت بافتها بافتها از بین میروند.

علائم ظاهری سرما زدگی عمقی:

1. عضو سرما زده بی حس شده و فرد وجود آن را احساس نمیکند.

2. عضو از حالت نرمی خارج شده و بصورت خشک وشکننده درمیاید.

3. شخص سرما زده در عضئ احساس سوزش ودرد نمیکند

4. پوست روی عضو سرما زده کشیده شده و روی استخوان حرکت نمیکند.

پیشگیری از سرما زدگی:

روشهای پیشگیری از سرما زدگی شامل حفظ گرمای بدن از طریق استفاده از پوشاک کافی (که بدن را پوشانده و نسبت به آب و باد نفوذ ناپذیر است) اجتناب از فشردگی اجزای بدن توسط البسه و سایر وسایل و اشیا (بخصوص پرهیز از پوشیدن کفش تنگ) پوشیدن دستکشهایی که جای چهار انگشت را باهم و جای دو انگشت را جداگانه دارند(بجای دستکشهای عادی) خشک نگه داشتن بدن، پرهیز از تماس مستقیم با فلزات هادی حرارت، حفظ آب بدن و مصرف کالری کافی میباشد منبع : کتاب پزشکی ارتفاع – مقاله امداد ونجات هیات کوهنوردی کرج

نوشته: دیوید مورداک و اندرو پالارد

ترجمه: دکتر جلال الدین شاهبازی و دکتر شهرام محقق

سرمازدگی

سرما زدگی

)frostbite(

تعریف:انجماد پوست وبافتهای خارجی قسمتهای بخصوصی از بدن بعلت قرار گرفتن در معرض سرما و پایین آمدن دما تا زیر نقطه انجماد که در اثر آن خون از حالت جاری بودن خارج وبه حالت لخته در میاید.

سرمازدگی در درجه حرارتهای زیر صفر درجه سانتی گراد ایجاد میشود و ناشی از انجماد و متعاقبا مرگ بافتها میباشد. خطر ایجاد سرما زدگی هم بستگی به دمای محیط و عامل سرمازائی، باد و هم مدت زمان مواجهه فرد دارد. پیدایش سرما زدگی در شرایط بادهای شدید، ارتفاعات بلند، تماس با مواد هادی حرارت نظیرفلز (فریم عینک- ساعت- کارابین) و آب، دهیدراتاسیون(کاهش حجم خون)، استعمال تنباکو و هر عامل دیگری که باعث کاهش تغذیه خونی اندامها بشود(برای مثال کفشهای نا میزان،حلقه های انگشتر و بیماریهای عروقی قلبی شامل سندرم(raynaud)محتمل تر است.

با توجه به عوامل بالا شایان ذکر است که عامل سرما خود به تنهایی قادر به ایجاد سرما زدگی در اعضای بدن میباشد.

ویژگیهای بالینی:

سرمازدگی میتواند هر ناحیه ای را مبتلا سازد، اما بخصوص در دستها و پاها شایعتر است، سرمازدگی ممکن است در صورت(بینی،چانه،لاله گوش، گونه ها ولبها)، و باسنها، میان دو راه(پیرنه) ناشی از نشستن برروی صندلی فلزی نیز ایجاد گردد.

اعضایی از بدن که بافت چربی کمتری دارند و اعضایی که دورتر از قلب قرار گرفته اند بیشتر در معرض سرما زدگی قرار دارند .

عوامل ایجاد شده توسط فرد:

پوشش نامناسب

خستگی

گرسنگی

تغذیه نامناسب

سابقه سرما زدگی

شرایط روحی و روانی

منبع : کتاب پزشکی ارتفاع

نوشته: دیوید مورداک و اندرو پالارد

ترجمه: دکتر جلال الدین شاهبازی و دکتر شهرام محقق

آسیبهای پرتو آفتاب

تشعشع فوق بنفش:

در ارتفاعات بلند، خطر مواجهه با اثرات زیان آور تشعشع فوق بنفش ناشی از تابش نور خورشید افزایش می یابد.این امر بدلیل این است که اتمسفر کمتری جهت انحراف و جذب تشعشع خورشیدی وجود داردو بعلاوه-اغلب برف بر دامنه های زمین و سرزمینهای اطراف وجود داشته که باعث انعکاس پرتوها وافزایش احتمال سوختگی، پیری پوست و پیدایش تومور های پوستی میشود .

ضد آفتابهایی که حاوی مواد بلوک کننده نور خورشید مکیباشند به یک میزان برای کوهنوردان وگردشگران توصیه میشوند(با فاکتور 25یا بالاتر) تا تمامی نواحی باز بدن محافظت گردد. استفاده از ضد آفتابهای لب با فاکتور 15 یا بالاتر جهت محافظت لبها ضروری هستند.

برف کوری:

در تفریح های برفی یا ورزشهای زمستانی انعکاس نور خورشید میتواند بسیار شدید باشد، این امر در صورتی که از عینکها آفتابی مناسب با فیلتر فوق بنفش استفاده نشود میتواند منجر به برف کوری تا 4ساعت بعد از تماس با منطقه برفی گردد.

برف کوری عبارت است از: آسیب خورشید (آفتاب سوختگی) قرنیه ملتحمه. این حالت منجر به پیدایش درد واحساس جسم خارجی در چشم و ادم(edem) پلک و قرنیه که با چراغ قوه مخصوص (slit tamp) بهتر دیده میشود، میگردد که همراه با ادم و پر خونی ملتحمه بوده وممکن است که تا روز بعد آشکار نگردد. در این حالت درد بیمار بسیار شدید است.

از بی حس کننده های موضعی (قطره های چشمی) میتوان برای معاینه چشم استفاده کرد، اما بعد از آن دیگر نباید از آنها استفاده نمود چرا که برای قرنیه، مضر میباشد و سبب کاهش آگاهی فرد از آسیب بیشتر میگردد. با این وجود در مواقعی که کاستن از ارتفاع در سفر های دشوار ضروری است، استفاده از بی حس کننده های موضعی ممکن است ضرورت یابد.

روانسازهای موضعی (برای مثال-کرامفینگل 1%) پد (pad)های چشمی،ویک

*سیکلو پلژیک(سیکلو پنتولات1%) میباشد، مشخصا بهبودی در مدت دو تا سه روز حاصل میگردد. در مواقعی که عینکهای آفتابی یا عینکهای ایمنی(goggles) از بین رفته یا شکسته میشوند، و عینک یدکی نیز همراه ندارید، میتوان از پیدایش برف کوری با کاهش دادن میزان نور دریافتی چشم جلوگیری کرد. این امر را میتوان با هر وسیله ای که قابل بستن به دور سر و قرار گیری در جلوی چشمها باشد و ایجاد شکافهای کوچک ومتقاطع در آن جهت رویت، انجام داد.

- با استفاده از عینکهای آفتابی با فیلترUV از آن پیشگیری کنید.

- همیشه یک عینک یدکی همراه داشته باشید.

- با از بین بردن درد، روان سازی و سیکلوپلژی، چشم آسیب دیده را درمان کنید.

پی نوشت:

* سیکلو پلژیک..........عامل گشادی مردمک چشم وفلج عضلات حلقوی

منبع : کتاب پزشکی ارتفاع

نوشته: دیوید مورداک و اندرو پالارد

ترجمه: دکتر جلال الدین شاهبازی و دکتر شهرام محقق

روشهای درمان هیپوترمی

درمان عمومی:

اصول درمان شامل موارد زیر است:

پیشگیشری از اتلاف بیشتر گرما

برگرداندن دمای بدن به حالت طبیعی

مراقبتهای حمایتی جهت تسهیل موارد 1و2

روش درمان هیپوترمی خفیف:

باید با خارج کردن فرد از محیط سرما و محافظت وی در برابر رطوبت و باد و سرما از اتلاف بیشتر حرارت بدن پیشگیری کرد؛ بهبود پوشش فرد از طریق تعویض لباسهای مرطوب و پوشاندن سر واندامها و جدا سازی حرارتی فرد از زمین، از اتلاف بیشتر گرما جلو گیری میکند، این کار ممکن است تمام آن چیزی باشد که جهت گرم شدن مجدد بدن ضروری است، منابع حرارتی خارجی مانند کیسه های داغ و بطریهای آب داغ، ممکن است در شرایط عدم دسترسی به امکانات سودمند باشد اما بدلیل خطر سوختگی، نباید مستقیما روی پوست قرار گیرد در هم کردن دو کیسه خواب در یکدیگر و قرار دادن بیمار داخل آن به همراه یک یا دو فرد با دمای بدن طبیعی یک روش مفید برای بکارگیری یک منبع حرارتی خارجی میباشد.

نوشاندن مایعات گرم و شیرین سبب افزایش گرم شدن فرد شده و هیپوگلیسمی را اصلاح میکند.تجویز اکسیژن استنشاقی گرم، ممکن است به گرم شدن مجدد فرد کمک کند، اما معمولا امکان تجویز آن در کوهستان وجود ندارد. نباید از مایعات درون وریدی گرم، با هدف بالا بردن دمای بدن استفاده نمود، چرا که حجم مایعی که جهت انجام این کار، ضروری است،بسیار زیاد است.با این وجود ،در صورتی که به بیمار مایعات داخل وریدی داده میشود، جهت پیشگیری از کاهش بیشتردمای فرد، باید آن را گرم نمود.

روش درمان هیپوترمی شدید:

باید با افراد دچار هیپوترمی شدید تا جائی که امکان دارد، با ملایمت برخورد نمود چرا که خطر پیدایش فیبریلاسیون بطنی ناشی از حرکت دادن،تکان دادن،یا تلاشی جهت احیای بیمار وجود دارد،وجود برادی کاردی شدید درهیپوترمی،ممکن است که سبب شودکه تلاش غیر ضروری جهت احیای بیمارصورت گیرد.احیای قلبی ریوی فقط وقتی باید صورت گیرد که هیچ نبضی بعد از یک دقیقه لمس شریان کاروتید (شاهرگ گردن)، وجود نداشته باشد (یا محتمل است که 2ساعت پیش از این ایجاد کردیده باشد) و احیای بیمار را بتوان تا خارج کردن وی ادامه داد.

انجام احیای قلبی ریوی در حین حمل بیمار بر روی برانکارد به خارج امری غیر عملی است. در نواحی کمتر دور افتاده که دسترسی به تیم نجات کوهستان وجود دارد ممکن است، ابزار اصلاح فیبریلاسیون بطنی ضروری است، توصیه نمیشود که احیای قلبی ریوی در زمانی که بیش از یک ساعت از شروع فیبریلاسیون بطنی گذشته است، آغاز گردد.

هنگام قرار گیری در موقعیت بیابانی دور افتاده آغاز نمودن احیاء قلبی ریوی بدون آنکه هیچگونه امیدی برای خارج سازی بیمار از محیط در عرض چند ساعت وجود داشته باشد، ممکن است سبب تحلیل رفتن قوای افراد انجام دهنده آن و قرار دادن حیات خویش در معرض خطر گردد.

در هنگام هیپوترمی، بافتهای بدن سفت تر بوده و مقامت بیشتری در برابر فشرده سازی قفسه سینه وانجام تنفس کمکی ایجاد میگردد. استفاده از لباس گرم و سایر لایه های پوشاننده(برای مثال کیسه خواب) جهت حفظ گرما مفید است. از آنجائیکه عمده اتلاف حرارت از طریق هدایت (conduction)؛ یا انتقال از طریق سیال(convection)صورت میگیردتااز طریق تشعشع(radiation) لذا استفاده از پتو هایی با زر ورق آلومینیوم کمتر سودمند بوده و ممکن است کنترل و اداره آنها هنگام وزش بادهای شدید امکان پذیر نباشد. اکسیژن در صورت دسترسی باید تجویز شود .

مصدوم باید در حالت ریکاوری (recovery)قرار گیرد تا راه های هوایی وی محفوظ بماند.

خطر اتساع عروق محیطی و شوک ناشی از کاهش حجم خون (هیپوولمیک) در هنگام گرم کردن بیمار، از بیرون وجوددارد.منابع حرارتی خارجی نظیرکیسه های داغ و بطریهای آب داغ باید جهت گرما زائی فقط بر روی شکم و سینه قرار گیرد و غوطه ور سازی بیمار در آب با دمای c40 که سبب پیدایش اتساع فراگیر عروقی میگردد، مورد مصرف بیشتری دارند.

تجویز مایعات داخل وریدی گرم شده یا مایعات گوارشی گرم شده از طریق یک لوله معده (نازوگاستریک) ممکن است سودمند باشد. اما در این مورد نیز خالی از خطر نبوده است ، انجام سایر روشهای گرم نمودن مجدد بیمار در محیط کار، عملی نمیباشد، در هر زمان ممکن بعد از جلوگیری از اتلاف بیشتر گرما از طریق پوشاندن البسه به بیمار دوباره گرم کردن آهسته بیمار باید در یک بخش مراقبتهای ویژه صورت گیرد.

استفاده از گازهای استنشاقی گرم شده از دستگاه تنفسی مصنوعی، گرم کردن خون در خارج از بدن و انجام لاواژ صفاقی همگی طرفدارانی برای خود دارند لکن خطر پیدایش مجدد فیبریلاسیون بطنی وجود دارد.

اصول اداره بیمار دچار هیپوترمی:

با پوشش مناسب از ایجاد آن پیشگیری کنید و لایه های خارجی پوشاک را در برابر آب و باد نفوذ ناپذیر کنید.(ر.ش به مبحث مقابله با سرما در همین وبلاگ)

خفیف:

با بهره گیری از گرمای سایر نقاط بدن، فرد را مجددا گرم نمائید.

هیپو گلیسمی را اصلاح نمائید.

شدید:

بدلیل پیدایش آریتمی قلبی، با احتیاط با بیمار ارتباط برقرار نمائید وگرم کردن مجدد را به آهستگی انجام دهید (ترجیحا بعد از خارج ساختن بیمار از محیط)

پی نوشت:

برادی کاردی...............کمی تعداد ضربان قلب

هیپو گلیسمی............کاهش اندازه گلوکوز در خون

لاواژ ..........................تصفیه خون با مایع استریل

هیپوترمی..................افت دمای بدن

منبع : کتاب پزشکی ارتفاع

نوشته: دیوید مورداک و اندرو پالارد

ترجمه: دکتر جلال الدین شاهبازی و دکتر شهرام محقق

هیپوترمی

هیپو ترمی(افت دمای بدن):

هیپوترمی بصورت کاهش دمای مرکزی (core temperature) که کمتر از C35 باشد تعریف میشود .

هیپوترمی حاد متعاقب افت ناگهانی دمای بدن در مدت چند دقیقه تا چند ساعت نظیر مواردی که در هنگام غوطه ور شدن در آب سرد یا تغییر ناگهانی آب و هوا ایجاد میشود، پدید میاید،هیپوترمی تحت حاد یا مزمن در اثر افت تدریجی دمای مرکزی در مدت چند ساعت یا چند روز ایجاد میشود.نمون بارز این حالت در یک منطقه کوهستانی، در شرایط نبود پوشش یا پناهگاه مناسب ایجاد میشود وهیپوترمی درصورتی که دمای مرکزی بین C32 و C35 باشد، خفیف در نظر گرفته میشود.

در صورتی که دمای مرکزی کمتر از C32 نمایانگر هیپوترمی شدید میباشد . کودکان و مردان لاغر جوان بخصوص در معرض خطر بیشتری هستند.

ویژگیهای بالینی:

هیپوترمی خفیف:

هیپوترمی خفیف بصورت نبود تناسب و توازن حرکتی ظریف و عدم تشخیص و قضاوت صحیح در یک فردی که از سایر جهات کاملا هوشیاراست ، تظاهر میکند.

لرزیدن معمولا وجود داشته ودر راه رفتن اشتباه زیاد ممکن است ایجاد شود .

هیپوترمی شدید:

تغییر وضعیت فکری با افت دمای مرکزی به زیر C32 تشدید شده وهمراه با پس رفت حافظه،

بی تفاتی (آپاتی) و تصمیم گیری معیوب و پیشرفت به سوی*کما(coma) می باشد.

گفتار بیمار ، اغلب در هم بر هم میشود. در دمای مرکزی زیر C30 عمل لرزیدن متوقف میشود مردمکها ممکن است ثابت و متسع باشند، بدن در لمس سرد بوده و عضلات سفت میگردد ممکن است *برادی کاردی شدید و کاهش تعداد تنفس وجود داشته باشد. پوست ممکن است رنگ پریده وخیزدار (ادماتو) باشد .

کاهش قند خون (*هیپو گلیسمی) شایع است، بیمار ممکن است مرده به نظر آید، گرچه، تا زمان عدم واکنش بیمار نسبت به گرم کرذدن مجدد، نباید اینگونه فرض گردد .

*آسیستول (نبود نبض) ممکن است ایجاد گردد. پیدایش فیبریلاسیون بطنی ممکن است در اثر تلاشهایی که جهت حرکت دادن یا حتی احیای مصدوم صورت میگیرد تصریع گردد. بخصوص در زمانی که دمای مرکزی زیر C28 باشد پیدایش *آتاکسی (ataxia) در یک فرد مواجه شده با سرما گویای هیپوترمی یا خیز مغزی ارتفاعات بلند میباشد.

(*)پی نوشت:

هیپوترمی :افت دمای بدن

کما: وضعیت غیر هشیاری (اغما)

برادی کاردی: کمی تعداد ضربان قلب

هیپو گلیسمی: کاهش اندازه گلوکوز در خون

آسیستول: توقف ضربان قلب،ایست قلبی

آتاکسی : اختلال حرکتی،عدم تعادل ، خطا به هنگام راه رفتن که در بیماری خیز مغزی ناشی از ارتفاع مشاهده میشود

منبع : کتاب پزشکی ارتفاع

نوشته: دیوید مورداک و اندرو پالارد

ترجمه: دکتر جلال الدین شاهبازی و دکتر شهرام محقق